روایات راهگشای اصل دوم
1. عَبْداللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَاعَبدِاللَّهِ (ع) عَن قَولِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ رَتِّلِ الْقُرآنَ تَرتِیلًا قَالَ قَالَ أَمِیرُالْمُؤمِنِینَ (ع) بَیِّنهُ تِبیَاناً وَ لَا تَهُذَّهُ هَذَّ الشِّعرِ وَ لَا تَنثُرْهُ نَثرَ الرَّملِ وَ لَکِن أَفزِعُوا قُلُوبَکُمُ القَاسِیَة وَ لَا یَکُن هَمُّ أَحَدِکُمْ آخِرَ السُّورَة.[1]
عبداللهبنسلیمان گوید: از امام صادق علیه السلام دربارهی این سخن خداوند عزّوجلّ: “وَ رَتِّلِ الْقُرآنَ تَرْتِیلًا” (قرآن را شمرده و روشن و با تأمل و دقت بخوان)، پرسیدم؛ فرمود: «امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید: به نحو أحسن آن را تبیین و آشکار ساز و مانند شعر آن را با سرعت نخوان و مانند پراکندگی ریگ و شن او را پراکنده نکن. (کلمات او را به خاطر فاصله زیاد انداختن از هم جدا نکن.) ولکن قلبهای سخت خود را با قرآن خواندن بکوبید و هرگز همّت شما رسیدن به آخر سوره نباشد. قرآن را شمرده بخوان و بدان که با تلاوت قرآن باید قلبت خاضع و خاشع شود.
2. قال ابوعبدالله (ع): إِنَّ الْقُرْآنَ لَا یُقْرَأُ هَذْرَمَةً وَ لَکِنْ یُرَتَّلُ تَرْتِيلًا فَإِذَا مَرَرْتَ بِآیَةٍ فِیهَا ذِکْرُ الْجَنَّةِ فَقِفْ عِنْدَهَا وَ سَلِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ الْجَنَّةَ وَ إِذَا مَرَرْتَ بِآیَةٍ فِیهَا ذِکْرُ النَّارِ فَقِفْ عِنْدَهَا وَ تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ.[2]
امام صادق علیهالسلام میفرمایند: همانا قرآن با شتاب و سرعت نباید خوانده شود، بلکه باید به طور هموار و شمرده تلاوت گردد و هر گاه به آیهای برخورد کردی که در آن یاد بهشت شده است، نزد آن توقف کن و از خداوند طلب بهشت نما و هرگاه به آیه ای برخورد کردی که در آن یاد جهنم شده، نزد آن توقف کن و از آتش به خدا پنا ببر و هر گاه آیه ای، تو را مخاطب قرار داده و یاد آور بهشت یا جهنم گردید، با دعا و پناه بردن به پروردگار، پاسخش را بده.
قرآن را با سرعت نخوان و پاسخ آیات انذار و تبشیرش را با استعاذه و دعاء بده.
3. قال الصادق ع: مَنْ قَرَأَ سُورَةَ الرَّحْمَنِ فَقَالَ عِنْدَ کُلٍّ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُکَذِّبانِ لَا بِآلَائِكَ رَبِّ أُکَذِّبُ فَإِنْ قَرَأَهَا لَیْلًا مَاتَ شَهِيداً وَ إِنْ قَرَأَهَا نَهَاراً مَاتَ شَهِيداً.[3]
امام صادق علیهالسلام فرمود: هر که سوره مبارکه الرحمن را تلاوت کند و هر بار که آیه “فبای آلا ربکما تکذبان” را تلاوت میکند گوید: «لا بشئٍ مِن آلائک رَبِّ اکَذِّبُ» یعنی هیچیک از نعمتهایت را پروردگار من تکذیب نمیکنم) اگر شبهنگام تلاوتش کند و پس از آن جان سپارد، شهید مرده است و چون در روز تلاوتش کند و سپس درگذرد، شهید مرده است.
5. قال السجاد ع: أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع کَانَ ع لَا یَقْرَأُ مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ یا أَییُهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِلَّا قَالَ لَبَّیْکَ اللَّهُمَّ لَبَّیْک.[4]
امام زین العابدین (ع) فرمود: امام حسن (ع) هیچوقت آیه «یا أَيـُّهَا الَّذینَ آمَنُوا» ای کسانی که ایمان آورده اید) را از کتاب خدا نمیخواند مگر اینکه میگفت: َبَّيْكَ، أَللّهُمَّ لَبَّيْكَ.
امام حسن (ع) الگوی ما هستند. ایشان به خاطر اینکه خود را مخاطب قرآن میدید و او را حقیقتی زنده و ناطق میدانست، اینچنین به خطاب قرآن پاسخ میفرمود. ما هم به تبع امام، مخاطب قرآن هستیم؛ پس باید به او پاسخ دهیم.
[1]. الکافی: ج۲، ص۶۱۴
[2]. الکافی: ج2، ص618
[3] ثواب الأعمال: ج۲، ص۱۱۶
[4]. بحارالانوار: ج43، ص331
پاسخ