پیشگفتار

تدبّر در قرآن کریم برای همگان میسر است لاکن کاری علمی و روشمند است که اصول و قواعد خاص خود را دارد. فهم آیات و پی بردن به معانی پنهان آنها و انتقال به ورای آیه که همان مراد و منظور اصلی و ملکوت و حقیقت نوری می‌باشد تدبّر در قرآن نامیده می‌شود.

برخی برای وصول به این حقیقت، روش بررسی الفاظ و غور در معانی عبارات را در پیش گرفته‌اند؛ برخی در جستجوی وصول به این معانی پنهان و اغراض بلند، در صدد یافتن نظام معنایی آیات و درک ساختار منظومه وار آنها هستند؛ برخی با تطبیق آیات بر موضوعات عینی خاص به دنبال عینیت بخشی به آیات و بهره‌مندی از معانی ملکوتی آنها می‌باشند. اما در این میان فارغ از نقد و بررسی رویکردهای ذکر شده، روش دیگری نیز وجود دارد که این مهم را حاصل می‌نماید.

تدبّر انفسی یعنی جستجوی معانی پنهان آیه در زوایای مخفی وجود انسان؛ زیرا قرآن کریم صورت کتبی حقیقت انسان است که اگر درست فهمیده شود قطعاً صورت عینیت یافته آن در جان انسان نیز پدیدار شده و ادراک می‌گردد. در جریان این فهم عمیق و اصیل از آیات الهی و یافتن حقیقت عینی آن در جان انسان، قلب فعال شده و از حالت عَمی خارج گردیده و شاهد بر حقایق ملکوتی و محو مشاهدات ربانی میگردد که همه در دُبره آیات الهی پنهان و چون گنجی دفن شده است.

در این نوشتار کوتاه که متن اولیه درسنامه تدبّر انفسی است سعی بر آن شده تا با نگرشی کاربردی و ترویجی ضمن معرفی اجمالی از تدبّر انفسی و آشنایی با ابعاد مختلف آن، اصولی مقدماتی برای بهره‌مندی از روش تدبّر انفسی معرفی گردد.

این اصول دوازده‌گانه در حقیقت راهکارها و توجهات واقعی هستند که اولاً منطبق بر موازین و متَّخذ از منابع اصیل اسلامی بوده، ثانیاً کاملاً جنبه کاربردی داشته و غیر کاربردی و غیرعملیاتی نیست؛ ثالثاً برای عموم تنظیم گردیده تا مورد استفاده و بهره‌مندی آنان قرار گیرد.

در کارهای آینده ابعاد مختلف تدبّر انفسی توسط کارشناسان و صاحب نظران مورد مداقه و بررسی قرار گرفته و خدمت شما عزیزان ارائه می‌گردد.